home coronaseizoen monitoren fundament coronacrisis read in English
vermijd afgesloten ruimten
slechte luchtverversing
slechte luchtverversing
het gevaar van te droge lucht
het gevaar van te droge lucht
het gevaar van te droge lucht
vermijd drukte en kabaal
mondkapje

coronaseizoen

Op de onderstaande kaart is de kans op vervelende besmetting met SARS-CoV-2 in Nederland weergegeven. We schatten dit risico in op basis van door ons verzamelde gestructureerde gegevens. De weersomstandigheden vergemakkelijken of neutraliseren de verspreiding van het virus. De weersomstandigheden zijn daarom de grootste risicofactor voor vervelende besmettingen waar mensen erg ziek van worden. Onze kaart van Nederland wordt vijf keer per dag ververst.

figuur a. risico voor virusverspreiding door de lucht van code groen tot code rood

Als de lucht buiten kouder wordt, bijvoorbeeld omdat het geen zomer meer is, dan is het tijd om binnenshuis de droogte van de lucht in de gaten te houden. Omdat de koude lucht buiten weinig water bevat, bevat ook de lucht binnenshuis al snel te weinig water.

"bij code rood is het virus vijfmaal besmettelijker dan bij code groen"

De levensvatbaarheid van het virus in de lucht is substantieel hoger bij te droge lucht binnenshuis, het risico neemt toe bij gebrek aan luchtverversing. Van gebrek aan luchtverversing kan sprake zijn juist omdat het te koud is voor natuurlijke ventilatie. Te droge lucht faciliteert het virus en dat moet worden voorkomen. De luchtvochtigheid binnenshuis moet op orde zijn. De oplossing is om bij te droge lucht water te verdampen. Hiervoor zijn luchtbevochtigers en waterverdampers leverbaar.

monitoren

Wij monitoren binnenshuis de luchtkwaliteit de drukte en het kabaal. We hebben daarvoor normen vastgesteld. Aan onze normen willen we voldoen omdat ze voorkomen dat we elkaar besmetten.

Normen zijn waardevol als je die kunt vergelijken met de werkelijkheid. Daarom worden de gegevens over de werkelijkheid verzameld in ons eigen computersysteem. Dit computersysteem de aerosolen controller geeft inzicht in de controle over de risicofactoren. De controle over de risicofactoren wordt ingeschat in een percentage. Dat percentage is tussen de 100% en 0%. Bij 100% zijn de risicofactoren maximaal onder controle.

"met data als lijfwacht houden wij het coronavirus op afstand"

figuur b. De normen om virusverspreiding door de lucht te voorkomen.

aerosolen normen

figuur c. De data-analyse van de maandelijkse luchtvochtigheidsdata van de woonkamer. De tooltip maakt analyse per minuut mogelijk. Voor ons is dit een desktop-toepassing. Als u met de muis van uw desktop op de afbeelding doorklikt dan kunt u de tooltip uitproberen.

absolute luchtvochtigheid data-analyse

Goede data krijgen wij via meerdere CO2 meters die niet te ver uit elkaar liggen. De CO2 meters hebben een scherm waarop we direct kunnen zien of aanvullende actie nodig is om de normen te halen. Een goede data-analyse geeft ons vervolgens inzicht in alle data die we verzamelen en leert ons hoe we de situatie verder kunnen verbeteren. Voor analyse van de data maken wij gebruik van datavisualisaties zoals hierboven weergegeven.

Wij hebben tien CO2 meters in panden in Lelystad. Iedere CO2 meter slaat de data op voor iedere minuut sinds augustus 2020. We hebben te maken met diverse methoden van verwarming, koeling, luchtverversing en luchtbevochtiging. Die methoden werken op elkaar in. Zo heeft het gebruik van airconditioning impact op de luchtvochtigheid en luchtverversing. Als het buiten windstil is dan verloopt de luchtverversing met de buitenlucht anders dan als het waait. Het verschil in temperatuur tussen binnen en buiten heeft invloed. Zo beïnvloedt het weer de luchtkwaliteit binnenshuis. Dat spel van de verschillende invloeden kunnen we analyseren en beheersen door gebruik te maken van ons computersysteem. Zo kwamen we erachter dat we een tussendeur open moesten laten voor een betere luchtverversing.

In het jaar 2020 hebben we veel ervaring opgedaan met de analyse van de CO2 meter data en met de omstandigheden in onze panden. Op basis van de gemeten waarden weten we exact welke acties nodig zijn om de luchtkwaliteit te laten voldoen aan de norm. We hoeven die acties niet meer opnieuw te bedenken. Onze acties worden geautomatiseerd weergegeven op een tablet op basis van de op dat moment relevante data. Deze manier van werken geeft ons rust en meer ruimte voor andere bezigheden die we graag doen. Hieronder een werkend voorbeeld voor de risicofactor temperatuur in de woonkamer. Voor ieder risiconiveau is een norm en een actie geformuleerd op basis van inzicht in historische CO2 meter data.

figuur d. Het geautomatiseerd weergeven van acties voor de risicofactor temperatuur in de woonkamer in Lelystad. Voor ons is dat een tablet-toepassing. Onze demo wordt driemaal per dag ververst.

fundament

Griepvirussen en coronavirussen kunnen tijdens het griepseizoen luchtweginfecties veroorzaken. Luchtweginfecties komen steeds vaker voor. Mensen kunnen er behoorlijk ziek van worden en er zelfs aan overlijden. Het SARS-CoV-2 virus maakt duidelijk dat we behoefte hebben aan effectieve oplossingen om deze trend te keren. De politiek heeft momenteel geen goede oplossingen in de strijd tegen SARS-CoV-2. In afwachting van een vaccin worstelen politici met maatregelen om overbelasting van de ziekenhuiszorg te voorkomen. Veel organisaties ervaren daardoor ernstige beperkingen bij het faciliteren van samenkomsten.

Tijdens de coronacrisis werd duidelijk dat de medische beroepsgroep opmerkelijk weinig kennis heeft van de omstandigheden waaronder het coronavirus zich verspreidt in de omgeving. Medici richten zich volledig op de patiënt, dat is hun vakgebied. Ze willen de uitbraak van het coronavirus bestrijden door mensen te testen op aanwezigheid van het virus en door contacten tussen mensen te beperken. Dat het coronavirus in de winter tot overvolle ziekenhuizen leidt en in de zomer niet, is een belangrijk inzicht. De kans op ernstige klachten tijdens de zomer is klein. De kans op besmetting binnenshuis is bovendien groter dan de kans op besmetting buitenshuis.

Zomer en winter, binnenshuis en buitenshuis dat zijn geen medische onderwerpen en daar hebben medici in Nederland geen mening over. Voor het inschatten en managen van de werkelijke risico’s voor zowel individuele personen als organisaties is dit echter een essentieel onderscheid. Het is de basis voor een effectief risicobeheer op uitbraken.

Virussen zoals SARS-CoV-2 verspreiden zich in de Nederlandse winter met name door de lucht via aerosolen. Dat zijn microdruppels die mensen uitademen en die in de lucht blijven hangen. Het virus hangt in de lucht binnenshuis. Door de aerosolen weer in te ademen kun je besmet raken en loop je kans op een dubbele longontsteking. Ook mensen die nog geen klachten hebben en zich er dus niet van bewust zijn dat ze het virus dragen kunnen het virus uitademen. Besmetting via andere routes zoals druppel-contact of via voorwerpen is niet uitgesloten. Ernstige klachten echter, zoals longontstekingen, ontstaan door besmetting onder condities van een lage luchtvochtigheid.

Het coronavirus verspreidt zich binnenshuis vooral wanneer er sprake is van slechte luchtverversing. In de winter is de lucht bovendien 'te droog', waardoor het virus zich effectiever kan verspreiden en ook gevaarlijker is.

Op 5 augustus 2020 verscheen deze video van het Duitse tijdschrift "Die Zeit". Deze video geeft goed weer wat de internationale onderzoeken vertellen maar wat tot het corona-preventiebeleid van ons land slecht doordringt. Er zit wel een foutje in deze video. Het onderdeel luchtvochtigheid klopt niet.

figuur e. video over aerosolen van tijdschrift "die zeit"

De risicofactoren binnenshuis zijn: droge lucht, slechte luchtverversing, drukte en kabaal. Goede luchtkwaliteit betekent de juiste luchtvochtigheid zodat het virus deactiveert en een ruime mate van luchtverversing zodat uitgeademde aerosolen worden afgevoerd.

De juiste luchtvochtigheid deactiveert het virus. Door wetenschappers van de universiteiten van Yale en Harvard in Amerika is daar veel onderzoek naar gedaan. Teken hier de Yale en Harvard petitie voor internationale richtlijnen. Een lage luchtvochtigheid bij samenkomsten binnenshuis vormt een hoog risico. Luchtvochtigheid kan worden gemeten met een CO2 meter.

De juiste mate van luchtverversing voert aerosolen af. De hoeveelheid aerosolen in de lucht kan men afleiden door de hoeveelheid CO2 deeltjes buitenshuis te vergelijken met de hoeveelheid CO2 deeltjes binnenshuis. Er wordt van uitgegaan dat de hoeveelheid uitgeademde CO2 deeltjes recht evenredig verband houdt met de hoeveelheid uitgeademde aerosolen.

Minder kabaal betekent dat er minder aerosolen worden uitgeademd. Minder drukte betekent dat er afstand kan worden gehouden tijdens spreken. Het virus in de lucht kan zich dan verdunnen en deactiveren. Om inzicht te krijgen in de drukte is het prima om vast te stellen hoeveel mensen in een bepaald vertrek aanwezig mogen zijn en bij te houden hoeveel er zijn geweest. Voor kabaal is het meten van het aantal decibel geluid in een vertrek een mogelijkheid. Er zijn onderzoeken die een indicatie geven hoeveel aerosolen mensen meer uitstoten naarmate ze meer hun stem verheffen.

coronacrisis

Anderen mensen een waardevol inzicht verschaffen, daar gaat het mij om bij het ontwikkelen van datavisualisaties. Ik doe dat al meer dan 20 jaar en ik zet mijn talent hiervoor met plezier in. Tijdens de coronacrisis heb ik mij ingezet voor een beter inzicht in de werkelijke verspreidingsrisico's van SARS-CoV-2.

Eric Albers

Ik heb de coronacrisis vanaf het begin gevolgd en had alle vertrouwen in het RIVM en de specialisten in Nederland. Totdat ik een interview zag bij "De Nieuwe Wereld" met Maurice de Hond. De hypothese was dat het virus zich door de lucht verspreidt en niet via druppels ik vond dit heel aannemelijk. Dat was het begin van een zoektocht naar kennis van andere specialisten uit andere landen.

Ik heb nu een goed beeld hoe respiratoire virussen zich verspreiden. Ik leerde dat de verspreiding voor een groot deel door de lucht gaat. Ik heb de risicofactoren voor verspreiding door de lucht aardig in beeld. Die risicofactoren kan ik kwantificeren en aan een norm onderwerpen.

Deze normen helpen ons om het risico op besmetting te beperken. Ik meet, verzamel data, maak risicomodellen en visualiseer data. Op basis van het verkregen inzicht blijkt het soms eenvoudig om de situatie te verbeteren. Ik leer iedere dag bij over de werkelijke risico’s.

Bij beleidsmakers en politici was tijdens de coronacrisis sprake van een blinde vlek voor overdracht van het coronavirus door de lucht. Men nam aan dat het virus zich met name door druppel-contact verspreidde. Daarom heb ik met de @aerosolen twitter handle contact opgenomen met de 2e kamer fractieleider van de SGP en het RIVM over het onderwerp zingen in kerken. Op 7 mei 2020 zijn door Kees van der Staaij vanuit de 2e kamer vragen gesteld over het risico van zingen in kerken. Bij zingen worden veel aerosolen uitgestoten en in een aantal kerken heeft daardoor hyperverspreiding plaatsgevonden.

figuur f. tweet van de minister van volksgezondheid

Eric Albers

De beantwoording door Jaap van Dissel van het RIVM was zodanig dat de minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge rekening moest houden met het bestaan van aerosolen als risicofactor. Met aerosolen als risicofactor is in de anderhalvemeter-samenleving geen rekening gehouden.

De regering besloot dat sportscholen niet open konden totdat het outbreak management team (OMT) een advies gaf over aerosolen. Dit blijkt uit het kort geding dat de sportscholen hierover tegen de overheid hebben gevoerd. De samenleving wacht nog op een helder advies over aerosolen. Wij verwachten daarin een onderscheid in regelgeving voor binnen en buiten en voor zomer en winter.

Helaas is er na de zomer niets meer gedaan met het inzicht dat het virus zich door de lucht verspreidt, dat inzicht is door de premier terzijde geschoven.

De uitbraak in het najaar van 2020 zag ik aankomen omdat onze kaart van Nederland rood werd. Dat gebeurde voor het eerst op 17 september, het was nog prachtig weer maar de buitenlucht werd erg droog. Met die ervaringen van eerder in het najaar deed ik op 8 november een voorspelling. In mijn eerste voorspelling voorspelde ik een trendbreuk in de toen nog dalende lijn van het aantal besmettingen. Die voorspelling is uitgekomen. Het RIVM moest hun prognose, Nederland is voor de kerstdagen van het virus verlost, loslaten.

figuur g. uitkomst van mijn eerste voorspelling

De uitkomst van mijn eerste voorspelling.

Daarna deed ik een tweede voorspelling, op basis van de data was ik vrij zeker dat vanaf 25 november een stijging zichtbaar werd in het aantal besmettingen. Vanaf 19 november stroomde de eerste koude en droge winterlucht Nederland binnen en de weersvoorspellingen kondigen meer ongunstige dagen aan. Ik logde iedere dag op twitter.com/aerosolen een kaartje met de droogte van de buitenlucht en een grafiek met het verloop van het aantal besmettingen.

figuur h. risico van 'te droge lucht' weergegeven in de kaart van Nederland

onze kaart van Nederland

Op 14 december was het aantal besmettingen zo hard gestegen dat er een totale lockdown van vijf weken werd afgekondigd.

figuur i. uitkomst van mijn tweede voorspelling

De uitkomst van mijn tweede voorspelling.

Op 13 februari verandert de koers van de premier. Mark Rutte geeft dan aan dat er te weinig oog is geweest voor mensen die kritisch waren op het coronabeleid. Hij zegt dan: “En er is ook een deel, en dat is een deel dat we te lang niet hebben gezien. Daar zijn we eigenlijk pas in mei mee in gesprek gegaan. Ik noem als voorbeeld even Maurice de Hond. Dat zijn mensen die helemaal niet dat virus ontkennen, maar die wel kritisch waren over de aanpak."

Op 23 februari is onze kaart van Nederland voor het eerst sinds de winter groen. Het voorjaar valt verassend vroeg het land binnen. Op de persconferentie op de avond van 23 februari geeft premier Rutte aan dat we in een fase van de crisis zitten waarin hij bereid is risico’s te nemen. Hij kondigt de eerste versoepelingen na de winter aan. Hij gaat daarmee voorbij aan de modellen van het RIVM die een derde golf voorspellen vanwege de Britse variant van het virus.

figuur j. het voorjaar valt vroeg binnen en de lucht in Nederland is voor het eerst sinds de winter 'niet te droog'.

onze kaart van Nederland kleurt op 23 februari voor het eerst groen.

Eigenaar van aerosolen.com is Eric Albers. Bereikbaar via e-mail: AlbersEric@outlook.com

Twitter account van de website: twitter.com/aerosolen, Twitter account van Eric: twitter.com/AlbersEric1

De website is voor het laatst bijgewerkt op 25 februari 2021