HOME AEROSOLEN LUCHTKWALITEIT ZOMER BUITEN OVER MIJ
aerosolen
hyperverspreiding
superspreading event
luchtkwaliteit
luchtvochtigheid
ademhaling immuunsysteem
ventilatie
vermijd drukte
kabaal
mondkapje
aerosolen

AEROSOLEN

"Met data als lijfwacht houden wij het coronavirus op afstand"

Naast griepvirussen en coronavirussen kunnen tijdens het griepseizoen ook andere respiratoire virussen circuleren en symptomen en ziekten veroorzaken die vergelijkbaar zijn met griepinfecties. Respiratoire virusinfecties komen zeer vaak voor. Ze kunnen samengaan met significante morbiditeit en zelfs mortaliteit. De problemen die ze veroorzaken nemen toe.

Respiratoire virussen verspreiden zich met name door de lucht via aerosolen. Aerosolen zijn microdruppels die mensen uitademen en die in de lucht blijven hangen. Het virus hangt in de lucht binnenshuis. Door de aerosolen in te ademen kun je besmet raken en loop je kans op een dubbele longontsteking. Besmetting via andere routes zoals druppel-contact of via voorwerpen is niet uitgesloten, maar ernstige klachten zoals longontstekingen ontstaan door besmetting via aerosolen. Het coronavirus verspreidt zich vooral binnenshuis als in die omgeving sprake is van matige luchtverversing. Het virus verspreidt zich effectiever en is ook gevaarlijker tijdens de droge luchtcondities van de winterperiode.

Tijdens de coronacrisis werd duidelijk dat de medische beroepsgroep opmerkelijk weinig kennis heeft over de omstandigheden waaronder het coronavirus zich verspreidt in de omgeving. Medici richten zich volledig op de patiënt dat is hun vakgebied. Ze willen de uitbraak van het coronavirus bestrijden door mensen te testen op aanwezigheid van het virus. Dat het coronavirus in de winter tot overvolle ziekenhuizen heeft geleid en in de zomer niet is heel belangrijk om op te merken. Zo’n evident seizoenspatroon is een gouden kans om de omstandigheden waaronder het virus minder gevaarlijk is te begrijpen. Zo kon Maurice de Hond op de voorgrond treden omdat hij zich niet laat afbakenen door één vakgebied en gebruik maakt van alle internationale wetenschappelijke onderzoeken.

"De kans op ernstige klachten tijdens de zomerperiode is klein"

Op 5 augustus 2020 verscheen deze video van het Duitse tijdschrift "Die Zeit". Deze video geeft goed weer wat de internationale onderzoeken vertellen maar wat tot het corona-preventiebeleid van ons land niet doordringt. Er zit wel een foutje in deze video. Het onderdeel luchtvochtigheid klopt niet.

LUCHTKWALITEIT

VERMIJD AFGESLOTEN RUIMTES MET ONVOLDOENDE VENTILATIE

De Nederlandse maatregelen zijn gebaseerd op de aanname dat overdracht van het coronavirus met name door druppel-contact plaatsvindt. De besmette druppels zouden vallen. Vallende druppels zou je kunnen vermijden door 1.5 meter afstand te houden tot anderen. Uit tientallen internationale onderzoeken blijkt dat die aanname niet klopt. Respiratoire virussen zoals het coronavirus worden met name overgedragen door druppels die blijven zweven in slecht geventileerde binnenruimten.

De Japanse coronamaatregelen tegen verspreiding van het virus zijn waardevol om te bestuderen. In Japan was de coronacrisis altijd onder controle. De Japanse maatregelen, de zogenaamde '3C’s' zijn gericht op het voorkomen van virusverspreiding door de lucht. Het eerste Japanse advies is: "vermijd afgesloten ruimtes met onvoldoende ventilatie". Het eerste Nederlandse advies is "was vaak uw handen en hoest en nies in uw elleboog". Handen wassen is prima maar is minder effectief als maatregel tegen een virus dat wordt ingeademd.

3C

De juiste maatregelen handhaven een uitstekende luchtkwaliteit en voorkomen drukte en kabaal. Uitstekende luchtkwaliteit betekent de juiste luchtvochtigheid zodat virus deactiveert en een ruime mate van luchtverversing zodat uitgeademde aerosolen worden afgevoerd.

Over de relatie tussen luchtvochtigheid en de verspreiding van virussen door de lucht is door wetenschappers van de universiteiten van Yale en Harvard veel onderzoek gedaan. De hoeveelheid uitgeademde deeltje die in de lucht hangen kan men vaststellen door de hoeveelheid CO2 buitenshuis te vergelijken met de hoeveelheid CO2 binnenshuis. Hiervoor zijn CO2 meters beschikbaar. Een CO2 meter meet ook de relatieve luchtvochtigheid. Ieder vertrek in een pand moet een CO2 meter hebben om de situatie goed te kunnen analyseren.

Om inzicht te krijgen in de drukte is het prima om vast te stellen hoeveel mensen in een bepaald vertrek aanwezig mogen zijn en bij te houden hoeveel er zijn geweest. Voor kabaal is het meten van het aantal decibel geluid in een vertrek een mogelijkheid. Er zijn onderzoeken beschikbaar die een indicatie geven hoeveel aerosolen mensen meer uit stoten naarmate ze meer hun stem verheffen.

"In de droge winterlucht neemt de ernst van respiratoire virusinfecties een factor vijf toe"

Voor luchtkwaliteit, drukte en kabaal zijn normen vastgesteld. Normen zijn waardevol als je die kunt vergelijken met de werkelijkheid. Daarom worden gegevens over de werkelijkheid verzameld in een computersysteem. Dit computersysteem de zogenaamde "aerosolen controller" geeft inzicht in de controle over de risicofactoren. De controle over de risicofactoren wordt ingeschat tussen 100% en 0%. Bij 100% zijn de risicofactoren maximaal onder controle. Bij de 0% is allerminst sprake van een gecontroleerde situatie.

Hieronder staan in figuur A de normen, daaronder in figuur B output uit de "aerosolen controller". Voor analyse van de data zijn vele datavisualisaties beschikbaar die inzicht geven hoe de situatie te verbeteren.

Figuur A. De normen.

aerosolen

Figuur B. De controle over risicofactoren.

blootstelling

Goede data krijgt men via meerdere meetpunten die niet te ver uit elkaar liggen. Een goede data-analyse geeft vervolgens inzicht hoe de situatie te verbeteren. De “aerosolen controller” is gebaseerd op dezelfde technologie als DutchChart.com en SchaatsGrafiek.nl en is met 10 meetpunten ingezet in privé verblijven.

"Door simpelweg de tussendeur open te laten nam het risico op aerosolvorming aanzienlijk af"

in één situatie bleek het permanent openzetten van een tussendeur al voldoende voor een flinke risicoreductie. Dat inzicht biedt de "aerosolen controller".

ZOMER en WINTER

LUCHTVOCHTIGHEID MOET OP ORDE ZIJN

Onderstaande kaart van Nederland laat iedere morgen om 10:30 am de droogte van de lucht buiten zien. Als de buitenlucht 'te droog' is dan is het tijd om de lucht binnenshuis te bevochtigen. De droogte van de buitenlucht is een indicatie voor de kwaliteit van de lucht binnenshuis.

Als de lucht buiten kouder wordt, bijvoorbeeld omdat het geen zomer meer is, dan is het tijd om binnenshuis de droogte van de lucht in de gaten te houden. Omdat de koude lucht buiten weinig water bevat, bevat ook de lucht binnenshuis al snel te weinig water. De levensvatbaarheid van het virus in de lucht is substantieel hoger bij te droge lucht binnenshuis. Te droge lucht faciliteert het virus en dat moet worden voorkomen, de luchtvochtigheid binnenshuis moet op orde zijn. Advies is om bij te droge lucht water te verdampen. Hiervoor zijn luchtbevochtigers en waterverdampers leverbaar.

BUITEN en BINNEN

GA ZOVEEL MOGELIJK NAAR BUITEN

Bij beleidsmakers en politici was tijdens de coronacrisis sprake van een blinde vlek voor overdracht van het coronavirus door de lucht. Men nam aan dat het virus zich met name door druppel-contact verspreidde. Daarom is met de aerosolen twitter handle contact opgenomen met de 2e kamer fractieleider van de SGP en het RIVM over het onderwerp zingen in kerken. Op 7 mei 2020 zijn door Kees van der Staaij vanuit de 2e kamer vragen gesteld over het risico van zingen in kerken. Bij zingen worden veel aerosolen uitgestoten en in een aantal kerken heeft daardoor hyperverspreiding plaatsgevonden.

"De kans op besmetting buitenshuis is klein"

De beantwoording door Jaap van Dissel van het RIVM was zodanig dat de minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge rekening moest houden met het bestaan van aerosolen als risicofactor. Met aerosolen als risicofactor is in de anderhalvemeter-samenleving geen rekening gehouden.

De regering besloot dat sportscholen niet open konden totdat het outbreak management team (OMT) een advies gaf over aerosolen. Dit blijkt uit het kort geding dat de sportscholen hierover tegen de overheid hebben gevoerd. Er kwam geen advies over aerosolen van het OMT omdat dit strijdig is met de gemaakte keuze voor de anderhalvemeter-samenleving.

Sinds dat moment lopen de maatregelen van de regering niet meer synchroon met de adviezen van het OMT. Het outbreak management team toont ook weinig initiatief meer en herhaalt adviezen die al bekend zijn. Voorbeeld daarvan is het advies aan scholen om te voldoen aan het bouwbesluit voor ventilatie. Naderhand bleek dat er helemaal niet één bouwbesluit bestaat voor scholen, er zijn er meerdere.

Uit de persconferentie van 29 juli 2020 werd opnieuw duidelijk dat het outbreak management team geen initiatief nam om met nieuwe adviezen te komen. Tijdelijke maatregelen die vanuit de regering zijn genomen zoals bijvoorbeeld niet zingen in kerken waren toen al opgeheven. Hartverwarmend om te zien dat organisaties zoals de kerken hun verantwoordelijkheid nemen om de risico's onder controle te houden.

Op 12 augustus 2020 diende oppositieleider Geert Wilders van de PVV een motie in om de 2e kamer te laten stemmen over het erkennen van aerosolen als belangrijke bron voor besmetting met het coronavirus. De 2e kamer stemde tegen en is kennelijk onvoldoende op de hoogte van de nieuwste inzichten.

Op zaterdag 22 augustus trouwt de minister van Justitie Ferd Grapperhaus. Op foto’s die in de media verschijnen is te zien dat er buiten geen afstand wordt gehouden. Een groep van veertig mensen staat gezellig dicht op elkaar in de tuin van de trouwlocatie. Ze maken een zorgeloze indruk. Buiten raakt niemand besmet zie je ze haast denken. En zo is het de aerosolen blijven buiten niet hangen, het virus is airborne. Ontmoet elkaar zoveel mogelijk buiten.

OVER MIJ

Ik heb een goed beeld hoe respiratoire virussen zich verspreiden. Ik leerde dat de verspreiding voor een groot door de lucht gaat. Ik heb de risicofactoren voor verspreiding door de lucht aardig in beeld. Die risicofactoren kan ik kwantificeren en aan een norm onderwerpen.

De normen zijn praktisch toepasbaar om het risico op besmetting te beperken. Ik meet, verzamel data, maak risicomodellen en visualiseer data. Op basis van het verkregen inzicht bleek dat het soms eenvoudig was om de situatie te verbeteren. Het open laten van een tussendeur bleek al genoeg om het risico te beperken. Toch sta ik pas aan het begin van de leercurve en leer ik iedere dag meer over de werkelijke risico's. Ik streef maximale controle en inzicht na over die risicofactoren.

Eric Albers Lelystad, AlbersEric@outlook.com, twitter.com/aerosolen, DutchChart.com, SchaatsGrafiek.nl
Briefing